Giám định khối lượng thép tàu rời quyết định doanh nghiệp thanh toán, khai hải quan và nộp thuế cho bao nhiêu tấn hàng. Với tàu thép vài nghìn tấn, chênh lệch vài phần nghìn giữa vận đơn, cân cảng và cân nhà máy đã có thể lên tới hàng chục tấn. Bài viết giải thích các cách xác định khối lượng, mức dung sai thường gặp và việc cần làm khi thừa, thiếu.
Vì sao khối lượng thép tàu rời hay lệch
- Mỗi nơi đo một cách: vận đơn thường theo số liệu nhà máy thép hoặc cảng xếp; cảng dỡ xác định lại bằng giám định mớn nước, cân xe hoặc kiểm đếm.
- Trọng lượng lý thuyết và thực tế: thép hình, thép thanh bán theo barem luôn lệch ít nhiều với cân thực tế.
- Cả bì hay tịnh: đai thép, giấy chống ẩm, lõi cuộn, gỗ kê có được tính vào khối lượng hay không.
- Sai số đo: cân bì từng chuyến; giám định mớn nước chịu ảnh hưởng của sóng gió, nước dằn, số liệu tàu.
- Thất thoát thực tế: thiếu cuộn, bó; dỡ nhầm sang vận đơn khác; hàng ướt, hư hỏng.
Thép cuộn bọc giấy đỏ xếp trong hầm sà lan; ảnh đã có logo HP LINK.
Bốn cách xác định khối lượng thép tàu rời
| Phương pháp | Cách làm | Thường dùng cho | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Giám định mớn nước (draft survey) | Đọc mớn nước trước và sau khi dỡ, tính lượng giãn nước | Lô lớn chiếm cả tàu hoặc cả hầm: phôi, thép phế, thép thanh | Khó tách cho từng vận đơn nhỏ |
| Cân xe (cân cảng, cân nhà máy) | Cân xe có hàng, trừ khối lượng xe rỗng | Cuộn, tấm, bó; hàng giao thẳng về kho | Cân phải còn hạn kiểm định; cân bì từng chuyến |
| Kiểm đếm và trọng lượng theo Packing List | Đếm số cuộn, kiện, bó; lấy trọng lượng ghi trên tem từng đơn vị | Cuộn, tấm có tem trọng lượng | Thiếu kiện là thiếu thật; đủ kiện mà lệch thì xem phiếu cân |
| Trọng lượng lý thuyết (barem) | Tính theo quy cách, chiều dài và bảng barem | Thép hình, thép thanh bán theo barem | Hợp đồng phải ghi rõ bán theo lý thuyết hay thực tế |
Giám định mớn nước (draft survey)
Giám định viên độc lập cùng sĩ quan tàu đọc mớn nước ở mũi, giữa, lái hai bên mạn trước và sau khi dỡ, đo nước dằn, nước ngọt, nhiên liệu, tỷ trọng nước tại cầu cảng. Khối lượng hàng là chênh lệch lượng giãn nước giữa hai lần đo sau khi trừ các thay đổi đó. Kết quả là tổng khối lượng hàng dỡ ra, nên hợp với lô chiếm cả tàu hoặc cả hầm.
Cân xe ở cảng và cân nhà máy
Xe có hàng qua trạm cân của cảng, lấy phiếu cân ghi khối lượng cả xe, xe rỗng và hàng; về nhà máy có thể cân lại. Hai cân khác nhau, cân bì khác thời điểm nên thường lệch một ít; hợp đồng phải ghi rõ lấy cân nào làm căn cứ.
Kiểm đếm cuộn, kiện, bó
Cảng, đại diện tàu và người nhận cùng ghi phiếu kiểm đếm theo từng vận đơn, ký hiệu. Cuộn, tấm có tem trọng lượng, đủ số và đúng số hiệu thì khối lượng thường khớp Packing List; thiếu một cuộn cán nóng có thể là thiếu trên chục tấn. Bó đứt đai thì đếm lại số thanh. Thép hình bán theo barem xem cách quy đổi ở bài thủ tục nhập khẩu thép chữ V.
Cuộn thép mạ kẽm xếp chồng trong hầm tàu sơn đỏ.
Dung sai khối lượng bao nhiêu là bình thường
Theo kinh nghiệm HP LINK, dung sai khối lượng thép tàu rời thường từ 0,3% đến khoảng 2%, cá biệt có lô tới 5%, tùy loại hàng, phương pháp giám định và điều khoản hợp đồng. Cần phân biệt hai khái niệm hay bị lẫn với nhau:
- Dung sai giao hàng trong hợp đồng: người bán được giao nhiều hơn hoặc ít hơn khối lượng hợp đồng trong một tỷ lệ, thường do người bán hoặc chủ tàu lựa chọn; tiền hàng tính theo khối lượng thực giao.
- Chênh lệch giữa các lần đo: khối lượng trên vận đơn, theo giám định mớn nước, cân cảng, cân nhà máy lệch nhau dù hàng không mất. Hợp đồng cần quy định mức chênh lệch được chấp nhận và số liệu nào là chốt.
Nhìn chung, hàng cân từng kiện có tem trọng lượng thường lệch ít; hàng tính theo barem hoặc giám định mớn nước cả tàu có thể lệch nhiều hơn. Với lô 5.000 tấn, 0,3% là 15 tấn, 2% là 100 tấn, 5% là 250 tấn, nên mức dung sai phải thống nhất bằng văn bản trước khi tàu dỡ.
Xử lý khi thừa, thiếu
| Tình huống | Việc cần làm |
|---|---|
| Lệch khối lượng trong dung sai hợp đồng | Thanh toán, lập hóa đơn theo điều khoản hợp đồng; lưu chứng thư giám định, phiếu cân; người bán lập hóa đơn điều chỉnh thì khai bổ sung tờ khai |
| Thiếu khối lượng ngoài dung sai, đủ số cuộn, bó | Đối chiếu phiếu cân với Packing List; mời giám định; báo người bán, bảo hiểm; khai bổ sung theo khối lượng thực tế |
| Thiếu số cuộn, kiện, bó so với vận đơn | Lập thư dự kháng (Letter of Protest) gửi thuyền trưởng, đại lý tàu ngay khi phát hiện; lấy biên bản kết toán với tàu (ROROC), giấy chứng nhận hàng thiếu (CSC); kiểm tra hàng có bị dỡ nhầm sang vận đơn khác |
| Thừa hàng so với vận đơn | Không tự nhận phần ngoài vận đơn của mình; báo đại lý tàu, người bán; có hóa đơn bổ sung thì khai bổ sung |
| Hàng rỉ, ướt, móp | Dừng bốc, chụp ảnh, mời đại diện tàu hoặc cảng lập biên bản hàng hư hỏng (COR), giám định tình trạng, báo bảo hiểm |
Khai bổ sung tờ khai
Khi có chứng thư giám định khối lượng tại cảng dỡ và hóa đơn điều chỉnh, doanh nghiệp khai bổ sung khối lượng, trị giá, số thuế; thuế tăng nộp thêm, thuế giảm xử lý tiền nộp thừa theo quy định. Nên khai ngay khi có căn cứ; sai sót do cơ quan hải quan phát hiện có thể bị xử phạt theo Nghị định 169/2026/NĐ-CP. Chi tiết xem khai báo hải quan thép nhập khẩu tàu rời.
Khiếu nại hãng tàu, cảng và bảo hiểm
Mua CIF thì người bán mua bảo hiểm, người mua là người được bồi thường theo đơn; mua CFR, FOB thì người mua tự mua bảo hiểm từ khi hàng xếp xuống tàu. Khi có tổn thất phải báo công ty bảo hiểm ngay, mời giám định trước khi hàng rời cảng và giữ nguyên hiện trạng. Hồ sơ gồm vận đơn, Invoice, Packing List, đơn bảo hiểm, chứng thư giám định, thư dự kháng, các biên bản của cảng, ảnh hiện trường. Hao hụt trọng lượng thông thường hầu như không được bảo hiểm bồi thường, nên đọc kỹ điều kiện và mức khấu trừ trong đơn.
Nhân viên HP LINK mặc áo polo trắng có logo cầm giấy tờ đứng giữa các cuộn thép cán nóng, cẩu khung vàng phía sau.
Điều khoản hợp đồng nên chốt trước
- Mức dung sai giao hàng (cộng trừ bao nhiêu phần trăm) và bên được lựa chọn.
- Khối lượng chốt để thanh toán: theo vận đơn, theo giám định tại cảng dỡ hay theo trọng lượng lý thuyết.
- Phương pháp giám định (mớn nước, cân, kiểm đếm), tổ chức giám định do bên nào chỉ định, ai chịu phí.
- Cân nào là căn cứ khi cân cảng và cân nhà máy lệch nhau, mức chênh lệch được chấp nhận.
- Khối lượng tính cả bì hay tịnh; hóa đơn tạm tính, chính thức lập theo số liệu nào.
- Thời hạn và hồ sơ khiếu nại khi thiếu hàng, hàng rỉ, hư hỏng.
Lô mua CFR, CIF thường do người bán thuê tàu; xem chọn FOB, CIF hay DDP khi nhập thép Trung Quốc.
HP LINK hỗ trợ gì ở khâu giám định
Đội hiện trường do anh Trần Hữu Thuận, Trưởng bộ phận Logs (13 năm kinh nghiệm) phụ trách: phối hợp giám định độc lập, trực kiểm đếm theo ca, đối chiếu phiếu cân với Packing List từng chuyến, lập biên bản, thư dự kháng khi có thiếu, rỉ, móp; bộ phận Chứng từ dùng chứng thư giám định để khai bổ sung. HP LINK làm hàng thép tàu rời hằng ngày, có khách làm đều hàng nghìn tấn mỗi tháng.
Xem thêm dịch vụ thông quan thép tàu rời tại cảng Hải Phòng, quy trình nhập khẩu thép tàu rời qua cảng Hải Phòng, kinh nghiệm làm hàng thép tàu rời: lỗi hay gặp; thủ tục từng loại: thép cuộn, thép tấm, thép thanh.
Câu hỏi thường gặp
Thép cuộn có cần giám định mớn nước không?
Không bắt buộc. Thép cuộn, thép tấm thường dựa vào kiểm đếm và phiếu cân; giám định mớn nước có ích khi lô chiếm cả tàu hoặc hợp đồng chốt khối lượng theo giám định tại cảng dỡ.
Cân cảng và cân nhà máy lệch nhau thì lấy số nào?
Theo thỏa thuận trong hợp đồng. Chưa có thỏa thuận thì nên chốt ngay từ chuyến xe đầu tiên và lưu đủ phiếu cân của hai bên để đối chiếu.
Thiếu trong mức dung sai có đòi người bán được không?
Thường không. Hợp đồng thanh toán theo khối lượng giám định tại cảng dỡ thì phần thiếu tự trừ vào tiền hàng; chốt theo khối lượng vận đơn thì chênh lệch trong dung sai người mua thường phải chịu. Thiếu ngoài dung sai hoặc thiếu số cuộn, bó thì lập hồ sơ khiếu nại.
Cần hỗ trợ giám định, khai bổ sung hoặc trọn gói lô thép tàu rời, liên hệ đại lý hải quan chuyên nghiệp HP LINK; xe chở thép xem vận tải nội địa và quốc tế.
HP LINK – dịch vụ hải quan Hải Phòng. Hotline/Zalo 0906 174 066 · Email sales@hplink.com.vn · Văn phòng: Phòng 802–803, Tầng 8, Tòa nhà Apollo, số 1A/10 lô 8A Lê Hồng Phong, Phường Gia Viên, TP Hải Phòng.
